Home » Sức khỏe

Gia tăng số người Việt bị rối loạn tâm thần

Xã hội ngày càng phát triển, ngày càng có nhiều người bị rối loạn tâm thần sau những sang chấn tâm lý bệnh thần kinh. Hiện tượng này đã gây trở ngại cho các mối quan hệ của bệnh nhân và gây khó khăn trong công tác chẩn đoán, điều trị bệnh.

Ảnh minh họa.

Rối
loạn tâm thần sau sang chấn hay Hội chứng chấn thương tâm lý là một rối
loạn tâm lý, biểu hiện bằng các triệu chứng lo âu rõ rệt sau khi phải
đương đầu với sự kiện gây tổn thương và vẫn tiếp tục kéo dài sau đó khi
sự kiện đã kết thúc từ lâu. Bệnh
còn gọi là rối loạn stress sau chấn thương hoặc rối loạn tâm căn sau
sang chấn, theo phân loại nó thuộc nhóm bệnh liên quan đến Stress (Căng
thẳng).

Bệnh
hay gặp ở những người từng trải qua các biến cố gây ảnh hưởng nghiêm
trọng đến sức khỏe tinh thần và thể chất như thiên tai, chiến tranh, bạo
hành, tai nạn...Bệnh thường gặp ở phụ nữ, nhất là ở phụ nữ trẻ..Bác
sỹ Nguyễn Văn Dũng, Trưởng phòng Phòng Điều trị bệnh nhân tâm thần nam
và Điều trị nghiện chất, Viện Sức khỏe Tâm thần Quốc gia, Bệnh viện Bạch
Mai cho biết, tỷ lệ mắc bệnh rối loạn tâm thần chiếm 0,7 đến 1,2 dân
số, trong đó, bệnh nhân bị rối loạn tâm thần sau sang chấn tâm lý ngày
càng tăng chiếm 25%, (Năm 1995 chiếm 8% tràng vị khang Đời sống . Năm 2005 chiếm 16% và năm 2015
sẽ là 25%).Bác sỹ Nguyễn Văn Dũng cho biết thêm, tại Viện Sức
khỏe tâm thần mỗi tháng có từ 3.000-3.600 bệnh nhân đến khám sức khỏe
tâm thần, trong đó một phần ba là bệnh nhân mắc bệnh tâm thần sau sang
chấn tâm lý.Theo bác sĩ Dũng, rối loạn tâm thần biểu hiện rất đa
dạng với các triệu chứng giống như các bệnh thực thể của hệ thần kinh,
tuần hoàn, hô hấp, tiêu hoá … nhưng không có bằng chứng của tổn thương.
Đặc điểm cơ bản của rối loạn này là bệnh nhân có biểu hiện tăng cảm xúc,
tăng tính ám thị và tự ám thị và có thể điều trị nhanh khỏi bằng liệu
pháp tâm lý ám thị. Triệu chứng khi bị bệnh rối loan tâm thần

Triệu
chứng bệnh rối loan tâm thần rất phong phú và đa dạng. Các triệu chứng
bệnh có thể “bắt chước” nhiều triệu chứng của các bệnh khác.

Rối loạn vận động:
Rất đa dạng như lắc đầu, gật đầu, nháy mắt, múa giật, múa vờn... Hay
gặp nhất lại là run toàn thân hoặc run cục bộ một phần cơ thể, run tăng
lên khi chú ý. Triệu chứng liệt phân ly cũng hay gặp ở các mức độ khác
nhau, gặp cả liệt cứng và liệt mềm, một chi, hai chi hoặc cả tứ chi,
nhưng trương lực cơ không thay đổi. Có thể gặp chứng rối loạn phát âm
như khó nói, nói lắp, không nói. Các triệu chứng trên không phù hợp với
phân vùng thần kinh chi phối hoặc cơ quan phát âm không bị tổn thương.

Rối loạn cảm giác:
Rối loạn cảm giác thường gặp trong phân ly là cảm giác đau. Các khu vực
mất cảm giác không đúng với vùng định khu của thần kinh cảm giác. Tăng
cảm giác đau trong phân ly phức tạp hơn nhiều, dễ làm cho người ta nhầm
với các triệu chứng đau “thực vật” và đau ngoại khoa như đau viêm ruột
thừa, đau giun chui ống mật, đau vùng trước tim, đau dây thần kinh
hông...

Rối loạn các giác quan: mù, điếc phân ly, mất vị giác và khứu giác phân ly, các rối loạn thực vật - nội tạng phân ly…

Rối loạn tâm thần: quên, rối loạn cảm xúc, rối loạn tư duy...

Sững sờ phân ly:
Vận động tự chủ giảm hoặc mất, người bệnh nằm hoặc ngồi bất động trong
thời gian dài. Không nói và không hoạt động, không có các đáp ứng với
một số kích thích như tiếng động, ánh sáng. Bệnh nhân không mất ý thức,
hai mắt mở hoặc nhắm nghiền, không có các rối loạn cơ thể hoặc tâm thần
khác liên quan đến trạng thái sững sờ. Cần phân biệt với sững sờ căng
trương lực, sững sờ trầm cảm.

Các rối loạn lên đồng và bị xâm nhập:
Bệnh nhân mất ý thức tạm thời. Hành động của cá nhân như một nhân cách
khác, một linh hồn khác, một vị thần hoặc một lực lượng nào đó điều
khiển. Xuất hiện một số động tác, tư thế, lời nói hạn chế và lặp lại.
Các rối loạn đó xuất hiện không tự ý, không mong muốn và xuất hiện, cần
phân biệt với hội chứng tâm thần tự động hoặc hoang tưởng bị chi phối
thường gặp trong bệnh tâm thần phân liệt.

Nguyên nhân gây bệnhHiện
nay, chưa tìm thấy tổn thương nào ở não bộ là nguyên nhân gây ra bệnh
này. Theo các chuyên gia thì đây là các rối loạn này mang tính chức
năng.Nguyên nhân chủ yếu của các rối
loạn này là các chấn thương tâm lý hoặc hoàn cảnh xung đột. Đó là những
chấn thương gây cảm xúc mạnh như lo sợ cao độ, tức giận quá mức, thất
vọng nặng nề...Theo nghiên cứu của các chuyên gia thì các rối
loạn tâm thần xảy ra là do sự kết hợp chặt chẽ về mặt thời gian với các
sự kiện gây sang chấn, những vấn đề không giải quyết và căng thẳng về
thần kinh với các yếu tố “tâm sinh” của người bệnh. Các rối loạn này
thường phát sinh một thời gian ngắn sau khi chấn thương. Đôi khi khó tìm
thấy dấu vết của các chấn thương tâm lý, nhất là các trường hợp tái
phát nhiều lần.

Trong
rối loạn stress cơ chế ám thị và tự ám thị đóng một vai trò quan trọng.
Trong một môi trường làm việc, học tập căng thẳng hoặc các mâu thuẫn
không thể giải quyết…Các rối loạn này xuất hiện như một cơ chế tự phòng
vệ nhằm để bảo vệ thần kinh khỏi những sang chấn tâm lý trong một nỗ lực
nhằm giảm bớt đi cảm nhận khó chịu về lo âu và bất lực. Vì vậy, những
triệu chứng của rối loạn thường rất đột ngột, liên quan đến những sang
chấn về tâm lý

Về
vai trò của não bộ trong rối loạn, nhiều nghiên cứu cho thấy, có sự
giảm sút khả năng kiểm soát có ý thức và có chọn lọc ở một mức độ của vỏ
não có thể thay đổi từ ngày này sang ngày khác hoặc từ giờ này sang giờ
khác. Người ta nhận thấy khi hoạt động của vỏ não suy yếu sẽ không kiểm
soát được dưới vỏ, như vậy sẽ không kiềm chế được cảm xúc và những chức
năng khác của vùng dưới vỏ. Trước kích thích mạnh của sang chấn, khi vỏ
não ở trạng thái ức chế sẽ không điều hòa được vùng dưới vỏ nên hoạt
động của vùng này tăng và xuất hiện các triệu chứng đa dạng của rối loạn
phân ly.Cách điều trị- Chủ yếu
bằng liệu pháp ám thị khi thức bằng lời nói mang tính cương quyết và
khẳng định của thầy thuốc hoặc kết hợp với những biện pháp phụ trợ như
dùng thuốc mang tính placebo, bấm huyệt, châm cứu… gây cho bệnh nhân tin
tưởng và làm mất đi các triệu chứng chức năng.- Sử dụng liệu pháp ám thị trong giấc ngủ thôi miên nếu điều trị ám thị khi thức không thành công.- Cần
chú ý tới thái độ đối với bệnh nhân : Không cho là trẻ giả vờ vì đây là
một trạng thái bệnh lý thật sự, không coi thường, không chế giễu hắt
hủi bệnh nhân. Ngược lại cũng nên tránh thái độ quá chiều chuộng, quá lo
lắng, vô tình ám thị làm cho người bệnh tưởng rằng bệnh quá nặng điều
trị sẽ khó khăn.- Điều chỉnh hoạt động thần kinh cao cấp và tăng
cường cơ thể giúp chống đỡ với sang chấn tâm lý bằng các thuốc : Bronua,
an dịu giải lo âu (Seduxen), các sinh tố (B1, B6, C…), các yếu tố vi
lượng (canxi, magie…).- Phối hợp với các liệu pháp tâm lý khác như vui chơi nhóm, lao động, nhận thức – hành vi.

The Vnmedia